امروز چهارشنبه, 20 آذر 1398 - Wed 12 11 2019

منو

نهادینه کردن حجاب در نوجوانان


 

 

چگونه حجاب و عفاف را در کودکان و نوجوانان نهادینه کنیم ؟

نهادینه شدن حجاب و عفاف در کودکان و نوجوانان امر بسیار مهمی ست که نیاز به مطالعه و بحث دارد.
خانواده نقش اساسی در تربیت اخلاقی و سلامت روحی و روانی کودک و نوجوان دارد. خانواده در مقام مربی باید سعی کند تا در کودک فضائل اخلاقی به ملکات اخلاقی مبدّل گردد. 
پیامبر اعظم (ص) در روایتی فرموده اند: (وای بر پدران دوران آخر الزمان از روش ناپسند آن ها در مورد فرزندانشان،‌از حضرت سؤال نمودند: ای پیامبر خدا آیا آن پدران کافر یا مشرکند؟
حضرت فرمودند نه پدران مسلمانی هستند که به فرزندان خود مسائل مذهبی و دینی را یاد نمی دهند و چنان چه فرزندانشان بخواهند این مسائل را یاد بگیرند،‌ جلوگیری می کنند، من از آنان بیزارم و آنان نیز از من بدور می باشند.(1)
خانواده از منظر روایات معصومین (ع) به عنوان محملی جهت تربیت،‌ مهد پرورش فکر،‌ اندیشه،‌ اخلاق تعالی و رشد انسان است. 
حضرت امام خمینی (ره) فرموده اند دامن مادر بزرگ ترین مدرسه ای است که بچه در آنجا تربیت می شود و آن چه که بچه از مادر می شنود غیر از آن چیزی است که از معلم می شنود، ‌بچه از مادر بهتر می شنود و تبعیت می کند و در دامن مادر بهتر تربیت می شود تا در جوار پدر یا معلم.

1ـ جامع الاخبار، ص 124


امام خمینی (ره) فرموده اند: (خانه های شما باید خانه تربیت اولاد باشد و منزل تربیت علمی، ‌دینی و تهذیب اخلاقی باشد توجه به سرنوشت بچه ها به عهده پدران و مادران است و مادرها بیشتر مسئول هستند و مادرها اشرف هستند. شرافت مادری از شرافت پدری بیشتر است، تأثیر مادر هم در روحیه اطفال از تأثیر پدر بیشتر است. این مادر که بچه در دامن او بزرگ می شود، بزرگ ترین مسئولیت را دارد و شریف ترین شغل را دارد.
شغل بچه داری، شریف ترین شغل در عالم بزرگ کردن یک بچه است و تحویل دادن یک انسان به جامعه، ‌بچه هایی که از دامن مادر جدا شده اند یا تربیت صحیح و محبت از مادر ندیده اند عقده پیدا می کنند، این عقده ها منشأ همه یا اکثر مفاسدی است که در بشر حاصل می شود.
کودک و نوجوان همه چشم و گوشش به قول و فعل شما هست، از شما دروغ نشنود وگرنه بعد دروغگو از کار در می آید. اگر دید مادر دروغ می گوید او هم دروغگو می شود. اگر دید مادر آدم صحیحی است، پدر آدم صحیحی است او هم صحیح بار می آید. مادر خوب بچه خوب تربیت می کند و خدای نخواسته منحرف باشد بچه از همان دامن مادر منحرف بیرون می آید)(2).
نتیجه این که خانواده مصدر و منشأ تربیت و سازندگی و نهادینه نمودن ارزش های اسلامی و قرآنی از جمله فریضه حجاب وعفاف می باشد. اگر مادر و پدر و اعضا خانواده، انسان های عفیف، ‌پاکدامن،‌ محبوب و مقید به رعایت و انجام فرائض و ارزش های الهی باشند فرزندان آن ها هم این چنین خواهند بود.
البته از جمله وظایف والدین سالم سازی محیط و مراقبت در محیط تحصیل و دوستان فرزندانشان می باشد. والدین وظایفی به عنوان حلقه تکمیلی نهادینه نمودن ارزش های قرآنی از جمله حجاب و عفاف دارند چه بسا فرزندان سالمی که از خانواده های خوب بخاطر عدم مراقبت تربیتی دچار لغزش و انحراف شده اند.

2 ـ مجموعه مقالات کنگره بررسی اندیشه و آثار تربیتی حضرت امام خمینی از ص 42 تا ص 50
کودک و نوجوان:
دوران کودکی و نوجوانی به جهت نقشی مهمی که در سرنوشت آینده انسان ایفا می کند،‌ فرصت بی نظیری است که نباید آن را از دست داد. این دوران بهترین زمان برای تربیت و پایه گذاری زندگی سالم و سعادت مندانه کودکان و نوجوانان است. 
چرا که شالوده شخصیت انسان در همین دوران شکل می گیرد. تربیت دینی کودکان و نوجوانان از جمله نهادینه نمودن فریضه حجاب و عفاف بایستی در دوران قبل از دبستان و از طریق ایجاد انس نسبت به مسائل و ارزش های دینی و قرآنی تحقق یابد. از عوامل مؤثر در تربیت و پرورش کودکان و نوجوانان شناخت فطریات آن ها می باشد. اگر این شناخت حاصل شد تربیت و پرورش و رشد کودکان و نوجوانان بهتر، راحت تر و صحیح تر انجام می گیرد.
کودکان و نوجوانان بدلیل جدید العهد بودن و پاک بودن فطرتشان قابلیت تربیتشان بیشتر است و لذا تربیت باید از اول کودکی باشد و مربی (خانواده) با برنامه به تربیت این امانات الهی بپردازد. اگر این کار صورت گیرد آن ها به مراتب عالیه خواهند رسید. امام خمینی (ره) فرموده اند: (کودکان خودتان را تهذیب کنید، کودکان خودتان را اسلامی بار بیاورید)(3).

3ـ صحیفه نور، ج 6، ص 283، ‌4
نهادینه کردن:

نفوس کودکان و نوجوانان یک نفوس سالم، ساده و بی آلایش و قابل قبول هر تربیتی است و هر چیزی که به آن ها القا شود می پذیرند، ‌کودکان و نوجوانان یک آئینه صیقلی هستند که هر چه با برنامه و جذابیت های خاص خود به آن ها القا شود آن را می پذیرند و بر ذهن و فکر آن ها نقش می بندد، انس دهی کودکان و نوجوانان با ارزش های اخلاقی از جمله: فریضه حجاب و عفاف، تکرار با برنامه،‌ نمایش الگویی و عملی والدین و اعضای خانواده،‌ تشویق و ترغیب و عادت دهی مطلوب کودکان و نوجوانان به انجام ارزش ها و فرایض موجب نهادینه شدن ارزش ها و فرائض الهی در نفوس و وجود آن ها می گردد و به عبارتی دیگر ارزش ها آگاهانه و عالمانه درونی می گردد و عمق می یابد و سطحی و زودگذر نخواهد بود.
روش شناسی:

شناسائی و پیدا کردن راهکارها،‌ شیوه ها و مهارت های مؤثر در آموزش،‌ تبیین،‌ الگو سازی و نهادینه نمودن ارزش ها و فرائض دینی در قرآن کریم، ‌روایات حضرات معصومین (علیهم السلام) موجب می گردد تا با بهره گیری صحیح و با برنامه بتوانیم از آن شیوه ها و روش ها بهره جسته و با زمینه سازی، فضا سازی، جهت بخشی و الگو دهی و با استمداد از عناصری هم چون محبت،‌ تشویق و تذکر به نهادینه نمودن یا درونی نمودن و عمق بخشی به ارزش ها و فرائض دینی اقدام نمود. تربیت دینی بدون بهره گیری از شیوه ها و روش ها و مهارت ها و بدون برنامه و صبر راه به جائی نخواهد برد و نتیجه مطلوبی عائد نخواد شد.
تربیت دینی:

تربیت در لغت از ریشه (ربو) اشتقاق یافته است. تربیت از نظر دانشمندان تربیتی، فعالیتی منظم و تدریجی برای کشف استعدادها و از قوه به فعلیت رساندن آن هاست. 

بنابراین تربیت دینی به معنای چگونگی به کارگیری و پرورش استعداد های درونی انسان در پذیرش، ‌اُنس، ‌تقید و تحقق ارزش ها و فرائض دینی است تا با آن ها به رشد و کمال مطلوب دست یابد و هدف نهایی از این تربیت رشد انسان به مقام عبد الهی و عبودیت الهی است. چرا که دین از جانب خداست و ارزش ها و فرامین دینی همگی در جهت رشد و پویایی و بالندگی انسان برای تحصیل قرب حضرت حق تبارک و تعالی می باشد.

در تربیت دینی عواملی نقش گذار هستند که عبارتند از وراثت، محیط و معاشران و دوستان که اگر این سه عامل از روحیه دینداری و تقید به ارزش ها و فرائض الهی برخوردار باشند، تربیت دینی کودکان و نوجوانان از جمله در فریضه حجاب و عفاف نتیجه خواهد داد و اگر این سه عامل نامطلوب باشند تربیت دینی به معنای واقعی محقق نخواهد شد.
حجاب و عفاف:

در قرآن مجید بیش از ده آیه در مورد حجاب و حرمت نگاه به نامحرم وجود دارد. یکی از این آیات، آیه 59 سوره احزاب است.
(یا ایها النبی قل لازوجک و بناتک ونساء المومنین یدنین علیهن من جلابیبهن ذلک ادنی ان یعرفن فلا یوذین و کان الله غفورا رحیما)

(ای پیامبر، به زنان و دخترانت و نیز به زنان مؤمنین بگو خود را بپوشانند تا شناخته نشوند و مورد اذیت قرار نگیرند و خداوند بخشنده مهربان است).

جلباب به معنای یک پوشش سراسری است،‌ یعنی زن باید همه اندامش پوشیده باشد تا هم چون گلی لطیف از دسترس هوسرانان مصون و محفوظ باشد. در سوره نور آیه 31 نیز به تفصیل در مورد حجاب و حرمت نگاه به نا محرمان سخن به میان آمده است.
مفهوم و ابعاد حجاب در قرآن:

حجاب در لغت به معنای مانع، پرده و پوشش آمده است. این کلمه از آن جهت مفهوم پوشش می دهد که پرده،‌ وسیله پوشش است، ‌ولی هر پوششی حجاب نیست، بلکه آن پوششی حجاب نامیده می شود که از طریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد. حجاب به معنای پوشش اسلامی بانوان، دارای دو بعد ایجابی و سلبی است. 
بعد ایجابی آن، ‌وجوب پوشش بدن و بعد سلبی آن، ‌حرام بودن خودنمایی به نامحرم است،‌ و این دو بعد باید در کنار یکدیگر باشد تا حجاب اسلامی محقق شود، گاهی ممکن است بعد اول باشد، ولی بعد دوم نباشد، در این صورت نمی توان گفت که حجاب اسلامی محقق شده است. اگر به معنای عام، هر نوع پوشش و مانع از وصول به گناه را حجاب بنامیم، حجاب می تواند اقسام و انواع متفاوتی داشته باشد. 

یک نوع آن حجاب ذهنی،‌ فکری و روحی است؛‌ مثلاً‌ اعتقاد به معارف اسلامی، مانند توحید و نبوت،‌ از مصادیق حجاب ذهنی، فکری و روحی صحیح است که می تواند از لغزش ها و گناه های روحی و فکری مثل کفر و شرک جلوگیری نماید.
علاوه بر این، در قرآن از انواع دیگر حجاب که در رفتار خارجی انسان تجلی می کند،‌ نام برده شده است، حجاب و پوشش در نگاه که مردان و زنان در مواجهه با نامحرم به آن توصیه شده اند.
هدف و فلسفه حجاب:

هدف اصلی تشریع احکام در اسلام، ‌قرب به خداوندی است که به وسیله تزکیه نفس و تقوا به دست می آید:

(ان اکرمکم عندالله اتقاکم) 
(بزرگوار و با افتخارترین شما نزد خدا با تقواترین شماست. (حجرات، (13)

(هو الذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلوا علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانو من قبل لفی ضلال مبین)
(اوست خدایی که میان عرب امی (قومی که خواندن و نوشتن هم نمی دانستند) پیغمبری بزرگوار از همان قوم برانگیخت، ‌تا بر آنان وحی خدا را تلاوت کند و آن ها را (از لوث جهل و اخلاق زشت) پاک سازد و کتاب سماوی و حکمت الهی بیاموزد، با آن که پیش از این، ‌همه در ورطه جهالت و گمراهی بودند (5).
از قرآن کریم استفاده می شود که هدف از تشریع حکمت الهی،‌ وجوب حجاب اسلامی،‌ دست یابی به تزکیه نفس،‌ طهارت، عفت و پاکدامنی است.
آیاتی هم چون:

(قل للمومنین یغضوا من ابصارهم و یحفظوا فروجهم ذلک ازکی لهم)
(ای رسول ما مردان مؤمن را بگو تا چشم ها از نگاه ناروا بپوشند و فروج و اندامشان را محفوظ دارند، که این بر پاکیزگی جسم و جان ایشان اصلح است.)(6)
5ـ سوره جمعه، آیه ی 2.
6 ـ سوره نور، آیه 31

مقاله ای از آقای سیّد محمد رضا علاء الدین، در فصلنامه قرآنی کوثر -ش 37

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

مجوز استفاده از قالب مذهبی قدر براي اين دامنه داده نشده , برای دریافت مجوز قالب بر روی لینک ، ( درخواست مجوز ) کلیک کنید